Ponad 600 nauczycieli, 529 grup szkolnych i przedszkolnych oraz ponad 14 tysięcy uczniów z całej Polski – tak w liczbach wygląda 14. edycja Planety Energii. Ale za tymi liczbami kryje się coś znacznie większego: setki pomysłów na naukę przez działanie, lokalne inicjatywy, wyjścia w teren, eksperymenty, rozmowy o wodzie i bioróżnorodności oraz społeczność, która pokazała, że troska o przyrodę naprawdę potrafi łączyć.
14 edycja programu skupiła się na wodzie – jej roli w bioróżnorodności, wpływie na klimat oraz znaczeniu dla lokalnych ekosystemów. Uczestnicy poznawali niezwykłych mieszkańców środowisk wodnych i podmokłych, odkrywali, jak działa obieg wody w przyrodzie, dlaczego mokradła są tak ważne oraz w jaki sposób nawet najmłodsi mogą wspierać małą retencję i dbać o przyrodę w swoim najbliższym otoczeniu.
Podsumowanie 14. sezonu Planety Energii
Inauguracja, która nadała kierunek całej edycji
Wodna edycja Planety Energii rozpoczęła się jesienią od inauguracji programu w HUBAxENERGA w Gdańsku. To właśnie tam zaprezentowano założenia tej edycji, nowych ambasadorów i ekspertów oraz konkursowe scenariusze zajęć: „Gdzie kryje się woda” i „Strażnicy wodnych łąk”. Materiały zostały przygotowane także w wersji uproszczonej dla zerówek przedszkolnych, tak aby do wspólnego odkrywania świata wody i bioróżnorodności mogły dołączyć również najmłodsze dzieci.
Już na starcie programu mocno wybrzmiało przesłanie 14 edycji: woda jest blisko nas – w kałużach, rzekach, stawach, mchu, roślinach i glebie, a troska o nią zaczyna się od codziennych, prostych działań. Podczas inauguracji najmłodsi uczestnicy mogli w praktyce poznawać świat systemów wodnych, m.in. tworząc mini ogrody deszczowe i sprawdzając, jak niewielkie rozwiązania mogą wspierać zatrzymywanie wody w przyrodzie.
W realizacji programu nauczycieli wspierali ambasadorzy i eksperci 14. edycji: Marzena Rogalska, Krystian Hanke, Liliana Zajbert, Aneta Chmielińska, Przemysław Staroń oraz Anna Ruszczak. To oni przez cały czas trwania projektu zachęcali do uważnego patrzenia na przyrodę, wychodzenia z dziećmi w teren, prowadzenia obserwacji i zamieniania wiedzy w konkretne działania.
14. edycja Planety Energii - Inauguracja
Webinar, który pomógł uruchomić edukację przez działanie
Ważnym etapem edycji był także webinar dla nauczycieli „Jak działać z uczniami i wykorzystać potencjał programu”, który odbył się 21 października 2025 roku. Aneta Chmielińska, Anna Ruszczak oraz Dawid Kubacki rozmawiali podczas niego o edukacji opartej na doświadczeniu, współpracy i odwadze do działania. Nauczyciele otrzymali praktyczne wskazówki dotyczące prowadzenia zajęć, wychodzenia poza szkolne i przedszkolne mury oraz włączania w projekt rodziców i lokalnych społeczności.
„Nauczyciel to przewodnik, mentor i inicjator zmiany, to on kształtuje sposób patrzenia dzieci na świat, pokazuje sens wiedzy i uczy po co” – mówiła podczas spotkania Aneta Chmielińska.
Webinar: Jak działać z uczniami i wykorzystać potencjał programu Planety Energii
Od pomysłów do zwycięskich działań
Efekty tej pracy przerosły oczekiwania wszystkich. Do programu dołączyło 529 placówek, ponad 600 nauczycieli oraz ponad 14 tysięcy uczniów z całej Polski. Uczestnicy przygotowali 376 scenariuszy zajęć pełnych pomysłów na naukę przez działanie. Sprawozdania konkursowe, zgodne z regulaminem, złożyło 206 placówek. W wielu miejscach dzieci nie tylko realizowały zajęcia w salach, ale też wychodziły w teren, prowadziły obserwacje, wykonywały doświadczenia, tworzyły zielniki, makiety, prace plastyczne, gazetki, kąciki przyrody i lokalne akcje informacyjne.
14 edycja pokazała, że edukacja proekologiczna może stać się impulsem do realnej zmiany. Dzieci poznawały różnicę między miejscami, w których woda może wsiąkać w glebę, a tymi, z których szybko spływa po betonie czy asfalcie. Uczyły się, czym są ogrody deszczowe, dlaczego torf działa jak naturalna gąbka i jaką rolę mokradła pełnią dla żurawi, żab moczarowych, kumaków czy ważek torfowiskowych. Coraz więcej nauczycieli wraca do programu w kolejnych latach, rozwijając swoje proekologiczne inicjatywy i budując trwałe zmiany w placówkach.
Spośród zgłoszeń jury wyłoniło trzy placówki, które otrzymały Wyróżnienia Główne: Przedszkole Samorządowe nr 1 w Strzelcach Krajeńskich, Szkołę Podstawową im. Przyjaciół Ziemi w Kłodawie oraz Szkołę Podstawową z Oddziałami Integracyjnymi w Smólniku. Każda z nich otrzymała BioPiknik z udziałem ambasadorów i ekspertów programu oraz voucher o wartości 12 000 zł na stworzenie własnej Strefy Bioróżnorodności czyli miejsca, które będzie wspierać ochronę przyrody i edukację w praktyce, np. w formie ogrodu deszczowego, zielonej przestrzeni do nauki na świeżym powietrzu lub innego rozwiązania odpowiadającego potrzebom społeczności szkolnej czy przedszkolnej.
Pierwszy BioPiknik odbył się 12 grudnia 2025 roku w Szkole Podstawowej im. Przyjaciół Ziemi w Kłodawie. Wyróżnienie trafiło do klasy 3, prowadzonej przez Celinę Drewek i Joannę Pająk. Uczniowie połączyli temat wody z codziennymi doświadczeniami: dbali o szkolny ogród, sadzili rośliny, odwiedzili oczyszczalnię ścieków i laboratorium, przygotowali przedstawienie o wodzie dla przedszkolaków oraz wprowadzili dyżury „Strażników wody i energii”. Ich projekt był lokalny, praktyczny i bardzo twórczy. Dzieci nagrały nawet „rap o Planecie”, pielęgnowały leśną ścieżkę dydaktyczną i wykonywały karmniki dla ptaków podczas warsztatów z twórcą ludowym.
Podczas finału szkoła odebrała voucher na Strefę Bioróżnorodności, a radość uczniów najlepiej podsumowała Celina Drewek: „Najpiękniejsze i najbardziej wartościowe, to jest to, co tu się dzieje. Dzieciaki są przeszczęśliwe”.
Kolejny finał odbył się 15 grudnia 2025 roku w Strzelcach Krajeńskich, gdzie świętowała cała społeczność Przedszkola Samorządowego nr 1. Dla grupy Sówek, pracującej pod opieką Anny Szramskiej i Katarzyny Tokarek, był to debiut w Planecie Energii, od razu zakończony Wyróżnieniem Głównym. Przedszkolaki bardzo często przenosiły zajęcia w teren: obserwowały przyrodę, odwiedzały pomniki przyrody, tworzyły kącik przyrodniczy, eksperymentowały z wodą, mchem i gąbką oraz uczyły się przy prawdziwym ogrodzie deszczowym. Placówka włączyła w działania aż dziewięć lokalnych instytucji, zaprosiła rodziców, seniorów i mieszkańców, a akcja „Deszczówka – ważna sprawa” pokazała, że nawet najmłodsi mogą inspirować dorosłych do troski o środowisko. Dzięki współpracy społeczności przedszkolny trawnik zmienił się w ogród kwietny, powstały podwyższone grządki, ogródek retencyjny i ogród deszczowy przed placówką.
BioPiknik Planety Energii w Strzelcach Krajeńskich
Trzeci BioPiknik, 16 grudnia 2025 roku, odbył się w Szkole Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi w Smólniku. Uczniowie klasy 2, prowadzeni przez Ilonę Nowakowską i Dorotę Śmigielską, postawili na naukę przez działanie i kontakt z naturą. Dzieci uczestniczyły w grach terenowych, obserwowały przyrodę, rozpoznawały gatunki, spotykały się z leśniczym i edukatorem przyrodniczym, wykonywały karmniki z materiałów z recyklingu, prowadziły akcję sprzątania lasu i rozmawiały z mieszkańcami o ochronie środowiska. Szczególnie mocno rozwinęły temat retencji: prowadziły doświadczenia z parowaniem, poznawały ideę ogrodów deszczowych, a następnie wspólnie z rodzicami, seniorami i strażakami założyły mini ogród deszczowy przy szkole. Na szkolnym terenie pojawiły się także ścieżka sensoryczna, ogród warzywny i owocowy, beczka na deszczówkę, klasowe akwarium, ule dla pszczół murarek i łąka kwietna.
BioPiknik Planety Energii w Smólniku
BioPikniki były nie tylko nagrodą, ale też finałem wspólnej pracy całych społeczności. W Kłodawie, Strzelcach Krajeńskich i Smólniku dzieci odbierały gratulacje, uczestniczyły w warsztatach i aktywnościach edukacyjnych, a ambasadorzy i eksperci programu prowadzili rozmowy o wodzie, bioróżnorodności i lokalnych działaniach.
Jak mówiła Liliana Zajbert po spotkaniu w Kłodawie: „Nigdy sobie nie wyobrażałam, że będzie aż tyle energii i zaangażowania ze strony dzieci i nauczycieli. Zobaczyłam to na własne oczy i chwyta to za serce!”. Krystian Hanke dodał natomiast, że szczególne wrażenie robi zaangażowanie nie jednej klasy, ale całych szkół i społeczności.
Nagrody trafiły jednak nie tylko do trzech laureatów głównych. Aż 100 szkół i przedszkoli otrzymało BioPakiety, które pomogą tworzyć mini ogrody deszczowe i rozwijać działania wspierające lokalną bioróżnorodność. Łącznie do placówek trafiło m.in. 200 nadstawek paletowych, 100 sklejek konstrukcyjnych, 1000 metrów agrowłókniny, 4000 litrów kory, 10 000 kg kruszywa dolomitowego, setki nasion roślin, 100 zestawów łapaczy wody i 250 metrów węża spiralnego. Wszystko po to, by dzieci mogły obserwować przyrodę, zakładać ogrody deszczowe i realnie wspierać małą retencję w swoim otoczeniu.
WIĘCEJ INFORMACJI NA TEMAT OGRODÓW DESZCZOWYCH PRZECZYTASZ TUTAJ
Kaszuby, natura i edukacja przez doświadczenie
Wyróżniono również 20 najbardziej zaangażowanych nauczycieli, którzy zostali zaproszeni do udziału w bezpłatnej, dwudniowej Akademii Planety Energii. Pedagodzy otrzymali także vouchery o wartości 2 000 zł do podziału na placówkę. Akademia odbyła się 12–13 stycznia 2026 roku na Kaszubach i miała wyjątkowo terenowy charakter. Przez dwa dni nauczycielki poznawały lokalną przyrodę, odwiedzały miejsca ważne dla regionu, rozmawiały o edukacji, która angażuje i zostaje z uczniami na dłużej, a także wymieniały się dobrymi praktykami.
Podczas Akademii uczestniczki obserwowały przyrodę nad Jeziorem Ostrzyckim, eksplorowały okolice Szymbarku i Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego, odwiedziły torfowisko wysokie Żôbińszczich Błoto, okolice Jeziora Schodno i rzeki Wdy, a także Elektrownię Wodną Bielkowo, gdzie mogły zobaczyć, jak w praktyce działa wytwarzanie energii z wody. Drugi dzień miał charakter warsztatowo-inspiracyjny. Obejmował spotkania online z Marzeną Rogalską, Krystianem Hankem i Przemysławem Staroniem oraz warsztaty prowadzone przez Anetę Chmielińską i Annę Ruszczak.
„Planeta Energii pokazuje, że edukacja na rzecz ochrony przyrody może zaczynać się bardzo wcześnie i w bardzo naturalny sposób” – podkreślała Anna Ruszczak. Aneta Chmielińska dodała: „Dwa dni pośród kaszubskiego śniegu z 20-tką nauczycieli, którzy potrafią góry przenosić. To był piękny czas, pełen inspiracji, które wiem, że poniosą się dalej!”.
Akademia Planety Energii
Ta edycja Planety Energii udowodniła, że edukacja środowiskowa może być bliska, praktyczna i angażująca. Może zaczynać się od kropli wody, spaceru po okolicy, obserwacji mchu, rozmowy z leśnikiem albo wspólnego sadzenia roślin, a prowadzić do trwałych zmian w szkołach, przedszkolach i lokalnych społecznościach.
„Brawo WY! Kilkuset nauczycieli i ponad 14 tysięcy dzieciaków z całej Polski pokazało właśnie, że gdy chodzi o naturę – jesteśmy jedną wielką drużyną!” – podsumowała Marzena Rogalska, ambasadorka 14. edycji. „Mam poczucie, że to już nie projekt, to ruch społeczny”.
Dziękujemy wszystkim nauczycielom, uczniom, przedszkolakom, rodzicom, ambasadorom, ekspertom i partnerom, którzy współtworzyli tę edycję. Dzięki Wam Planeta Energii znów pokazała, że nauka może inspirować do działania, a troska o wodę i bioróżnorodność zaczyna się od małych kroków podejmowanych każdego dnia.
Do zobaczenia w kolejnej edycji Planety Energii!
